ยินดีต้อนรับสู่บทเรียน: บทอาขยานบทหลัก ป.๖ เรื่อง ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม
สวัสดีจ้านักเรียนชั้น ป.๖ ทุกคน! ในบทเรียนนี้เราจะมาเรียนรู้และทำความเข้าใจเกี่ยวกับ บทอาขยานบทหลัก ที่สำคัญมากของชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ นั่นคือเรื่อง ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม ซึ่งเป็นผลงานชิ้นเอกที่แต่งโดย พระสุนทรโวหาร (ภู่) หรือที่เรารู้จักกันเป็นอย่างดีในนาม สุนทรภู่ นั่นเอง
ถ้ารู้สึกยากในตอนแรก ไม่ต้องกังวลนะ! ค่อย ๆ อ่านและทำความเข้าใจเรื่องราวไปทีละนิด เมื่อเราเข้าใจเนื้อเรื่องและคำศัพท์แล้ว การอ่านออกเสียงเป็นทำนองเสนาะและการท่องจำบทอาขยานจะกลายเป็นเรื่องที่สนุกและง่ายขึ้นมากอย่างแน่นอน
(สำหรับบทอาขยานของระดับชั้นอื่น เช่น ป.๑–ป.๓ หรือ ป.๔–ป.๕ รวมทั้งบทเลือก สามารถทบทวนเพิ่มเติมได้ในบทเรียนอื่นของกลุ่มสาระนี้)
---๑. ความเป็นมาและผู้แต่ง
บทอาขยานบทนี้คัดเลือกมาจากวรรณคดีเรื่อง ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม ซึ่งประพันธ์โดย พระสุนทรโวหาร (ภู่) กวีเอกของไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ เนื้อเรื่องในตอนนี้กล่าวถึงช่วงชีวิตสำคัญของตัวละครเอกวัยเด็กคือ พลายงาม บุตรของขุนแผนและนางวันทอง
รู้หรือไม่?
คำว่า บทอาขยานบทหลัก หมายถึง บทร้อยกรองที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนดให้นักเรียนทุกคนท่องจำเพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันทั่วประเทศ ส่วน บทอาขยานบทเลือก จะเป็นบทที่นักเรียนสามารถเลือกท่องตามความสนใจ
๒. เรื่องย่อและเหตุการณ์สำคัญในบทเรียน
เรื่องราวในตอนนี้มีใจความสำคัญที่น่าติดตามและสะเทือนอารมณ์อย่างยิ่ง โดยสามารถสรุปลำดับเหตุการณ์ได้เป็นข้อ ๆ ดังนี้:
๑. จุดเริ่มต้นความขัดแย้ง:
พลายงามอาศัยอยู่กับขุนช้างและนางวันทอง แต่ขุนช้างรู้ว่าพลายงามไม่ใช่ลูกแท้ ๆ ของตน แต่เป็นลูกของขุนแผน จึงเกิดความเกลียดชังและคิดกำจัดพลายงาม
๒. การลวงไปทำร้าย:
วันหนึ่งเมื่อสบโอกาส ขุนช้างได้ลวงพลายงามเข้าไปในป่าลึก แล้วลงมือทำร้ายพลายงามจนหมดสติ จากนั้นจึงนำท่อนไม้และหักกิ่งไม้มาทับร่างไว้ หวังจะให้เสียชีวิตในป่า
๓. การช่วยเหลือและพบแม่:
ผีพรายของขุนแผนได้เข้ามาช่วยปกป้องดูแลพลายงาม ทำให้พลายงามรอดชีวิตมาได้และฟื้นขึ้นมา จากนั้นพลายงามจึงหาทางกลับมาจนได้พบกับนางวันทองผู้เป็นมารดา
๔. การตัดสินใจครั้งสำคัญและการลาจาก:
เมื่อนางวันทองทราบเรื่องราวทั้งหมด จึงตระหนักว่าหากให้ลูกอยู่ที่นี่ต่อไป ขุนช้างคงหาทางทำร้ายอีกแน่นอน จึงตัดสินใจให้พลายงามเดินทางตามลำพังไปหาย่า (นางทองประศรี) ที่เมืองกาญจนบุรี ฉากการร่ำลาระหว่างแม่กับลูกเป็นฉากที่แสดงถึงความรัก ความห่วงใย และความกตัญญูที่ซาบซึ้งใจที่สุดฉากหนึ่งในวรรณคดีไทย
๓. ฉันทลักษณ์: กลอนสุภาพ (กลอนแปด)
วรรณคดีเรื่องนี้แต่งด้วยคำประพันธ์ประเภท กลอนสุภาพ หรือที่นิยมเรียกกันว่า กลอนแปด ซึ่งเป็นหนึ่งในฉันทลักษณ์ที่นักเรียนชั้น ป.๖ ต้องเรียนรู้และฝึกแต่ง
ลักษณะสำคัญของกลอนสุภาพ:
• หนึ่งบทมี ๒ คำกลอน หรือ ๔ วรรค ได้แก่ วรรคสดับ วรรครับ วรรครอง และ วรรคส่ง
• แต่ละวรรคมักมีจำนวนคำประมาณ ๗ ถึง ๙ คำ (นิยมมากที่สุดคือ ๘ คำ)
• มีการส่งและรับสัมผัสสระและสัมผัสอักษรระหว่างวรรคและระหว่างบทอย่างไพเราะ
จังหวะการอ่านกลอนสุภาพ:
การแบ่งจังหวะเพื่ออ่านออกเสียงหรืออ่านทำนองเสนาะ จะขึ้นอยู่กับจำนวนคำในแต่ละวรรค ดังนี้:
- ถ้ามี ๘ คำ ให้อ่านจังหวะ: ๓ - ๒ - ๓ (เช่น คำคำคำ / คำคำ / คำคำคำ)
- ถ้ามี ๙ คำ ให้อ่านจังหวะ: ๓ - ๓ - ๓ (เช่น คำคำคำ / คำคำคำ / คำคำคำ)
- ถ้ามี ๗ คำ ให้อ่านจังหวะ: ๒ - ๒ - ๓ หรือ ๓ - ๒ - ๒ ตามความเหมาะสมของความหมายคำ
๔. คุณค่า ข้อคิด และการนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง
การศึกษาบทอาขยานเรื่อง ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม ไม่เพียงแต่ทำให้เราท่องจำบทเรียนได้ แต่ยังให้ข้อคิดที่มีคุณค่าต่อการดำเนินชีวิตประจำวันของนักเรียนอีกด้วย:
๑. ความรักและความผูกพันของแม่:
ความรักของนางวันทองที่มีต่อพลายงาม แสดงให้เห็นถึงความเสียสละของแม่ที่ยอมให้ลูกต้องจากไปไกล เพื่อความปลอดภัยในชีวิตของลูกเอง
๒. ความกตัญญูกตเวที:
พลายงามมีความเคารพและเชื่อฟังคำสั่งสอนของแม่ ยอมอดทนและมุ่งมั่นเดินทางไปหาย่าตามคำแนะนำ
๓. ความอดทนและการพึ่งพาตนเอง:
พลายงามต้องเผชิญกับความยากลำบากตั้งแต่วัยเด็ก แต่ก็สามารถดูแลตนเอง เอาตัวรอด และมีความกล้าหาญในการเผชิญอุปสรรค
๔. การนำไปใช้ในชีวิตจริง:
เมื่อเราเผชิญปัญหาหรือความยากลำบาก เราควรมีสติ ใช้ปัญญา คิดหาทางแก้ไขปัญหา ไม่ท้อถอย และรู้จักระมัดระวังตนเองให้พ้นจากอันตรายรอบตัว
๕. กล่องความรู้และข้อควรระวัง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย:
• การแบ่งวรรคตอนผิดจังหวะ: นักเรียนหลายคนมักอ่านตัดคำที่ความหมายเชื่อมโยงกัน ทำให้ความหมายผิดเพี้ยน เช่น คำประสมหรือคำที่มีสองพยางค์ ไม่ควรแยกคำออกจากกัน
• การสับสนบทอาขยาน: จำสับสนระหว่างบทหลักกับบทเลือก หรือจำสับสนว่าบทนี้เป็นของชั้น ป.๕ (เช่น สังข์ทอง) ซึ่งเรื่อง ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม เป็นบทอาขยานบทหลักของชั้น ป.๖ โดยเฉพาะ
ทบทวนประเด็นสำคัญ:
• ชื่อเรื่อง: ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม
• ผู้แต่ง: พระสุนทรโวหาร (ภู่)
• ประเภทคำประพันธ์: กลอนสุภาพ (กลอนแปด)
• ตัวละครสำคัญ: พลายงาม, นางวันทอง, ขุนช้าง
• ข้อคิดสำคัญ: ความรักของแม่ ความกตัญญู ความอดทน และการมีสติในการแก้ปัญหาชีวิต