บทเรียน: มารยาทในการฟัง การดู และการพูด
สวัสดีจ้ะน้องๆ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นทุกคน! เคยรู้สึกไหมว่าบางครั้งเราก็ไม่รู้จะวางตัวยังไงดีเวลาอยู่ในที่ประชุม หรือเวลาคุยกับผู้ใหญ่แล้วกลัวจะเผลอทำอะไรที่ไม่น่ารักออกไป? เรื่อง "มารยาทในการฟัง การดู และการพูด" ไม่ใช่แค่เรื่องของระเบียบวินัยที่น่าเบื่อนะ แต่มันคือ "เสน่ห์" ที่จะช่วยให้น้องๆ เป็นคนที่น่าเชื่อถือและเป็นที่รักของทุกคนในสังคมจ้ะ ถ้ารู้สึกว่าเนื้อหาเยอะไปหน่อยในตอนแรก ไม่ต้องกังวลนะ! เราจะค่อยๆ เรียนรู้ไปด้วยกันแบบง่ายๆ เลย
1. มารยาทในการฟังและการดู
การฟังและการดูที่ดีไม่ใช่แค่การนั่งเงียบๆ เท่านั้น แต่คือการให้เกียรติ "ผู้ส่งสาร" และ "คนรอบข้าง" จ้ะ ลองนึกดูว่าถ้าเรากำลังตั้งใจพูดหน้าห้องแล้วเพื่อนๆ คุยกัน หรือเล่นมือถือ เราคงเสียความรู้สึกใช่ไหมล่ะ?
สิ่งที่ควรปฏิบัติ:
1. ตั้งใจและมีสมาธิ: สบตาผู้พูดหรือมองสิ่งที่กำลังดูอยู่ ไม่วอกแวกไปมา
2. รักษาความสงบ: ไม่พูดคุยแข่งกับผู้พูด หรือส่งเสียงดังรบกวนผู้อื่นในขณะที่กำลังดูการแสดง
3. จดบันทึกประเด็นสำคัญ: การจดช่วยให้เราจำได้แม่นขึ้น และยังแสดงถึงความใส่ใจด้วยนะ
4. ไปถึงก่อนเวลา: โดยเฉพาะการฟังปาฐกถาหรือดูการแสดงในหอประชุม การเดินเข้าห้องสายถือเป็นการขัดจังหวะอย่างมาก
5. ปิดเครื่องมือสื่อสาร: หรือเปิดระบบสั่นไว้ เพื่อไม่ให้เสียงเรียกเข้าทำลายสมาธิของคนทั้งห้อง
รู้หรือไม่?
การพยักหน้าเล็กน้อยเป็นระยะในขณะฟัง (Active Listening) เป็นการบอกผู้พูดเป็นนัยว่า "ฉันกำลังฟังและเข้าใจสิ่งที่คุณพูดอยู่นะ" ซึ่งจะช่วยให้ผู้พูดมีความมั่นใจมากขึ้นด้วยล่ะ!
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย (ที่ควรหลีกเลี่ยง):
- การวิพากษ์วิจารณ์ผู้พูดหรือสิ่งที่ดูด้วยเสียงอันดังในขณะที่กิจกรรมยังไม่จบ
- การลุกเดินเข้า-ออกบ่อยๆ โดยไม่จำเป็น
- การรับประทานอาหารที่มีกลิ่นแรงหรือเสียงดังในที่สาธารณะ (ยกเว้นสถานที่ที่อนุญาตเช่นโรงภาพยนตร์บางแห่ง)
2. มารยาทในการพูด
การพูดคือการถ่ายทอดตัวตนของเราออกมา "พูดดีเป็นศรีแก่ปาก" ยังคงเป็นคำที่ใช้ได้เสมอจ้ะ ไม่ว่าจะเป็นการพูดคุยกับเพื่อน การพูดหน้าชั้นเรียน หรือการพูดในโอกาสต่างๆ น้องๆ ควรคำนึงถึงสิ่งเหล่านี้:
หลักเกณฑ์การพูดที่น่ารัก:
1. ใช้ถ้อยคำสุภาพ: เลือกใช้คำให้ถูกกาลเทศะ มีคำลงท้าย "ครับ/ค่ะ" เสมอเมื่อพูดกับผู้ใหญ่หรือในสถานการณ์ที่เป็นทางการ
2. ไม่พูดแทรก: รอให้คู่สนทนาพูดจบก่อนค่อยแสดงความคิดเห็น การขัดจังหวะถือเป็นมารยาทที่ไม่ดีอย่างยิ่ง
3. ควบคุมอารมณ์และน้ำเสียง: แม้จะมีความเห็นไม่ตรงกัน ก็ควรใช้เหตุผลแทนการใช้อารมณ์หรือน้ำเสียงที่เกรี้ยวกราด
4. สบตาคู่สนทนา: การหลบตาอาจทำให้ดูเหมือนเราไม่มั่นใจหรือกำลังปิดบังอะไรบางอย่าง
5. ไม่พูดเรื่องส่วนตัวหรือเรื่องที่ทำให้คนอื่นเสียหาย: หลีกเลี่ยงการนินทา หรือการนำความลับของผู้อื่นมาพูดในที่สาธารณะ
ทบทวนประเด็นสำคัญ
หัวใจของมารยาทในการพูดคือ "กาลเทศะ" ซึ่งหมายถึง การรู้ว่าควรพูด "อะไร" กับ "ใคร" ใน "เวลาไหน" และ "สถานที่ใด" จ้ะ
3. มารยาทในสถานการณ์เฉพาะ (ม.2 - ม.3)
เมื่อน้องๆ โตขึ้น จะมีโอกาสได้พูดในรูปแบบที่ยากขึ้น เช่น การพูดโน้มน้าวใจ หรือการโต้วาที ซึ่งมีมารยาทเฉพาะตัวเพิ่มเติมดังนี้:
การพูดในที่ประชุมหรือการอภิปราย:
- ยกมือก่อนพูดทุกครั้งเพื่อขออนุญาตประธานหรือผู้ดำเนินการ
- รักษาเวลาอย่างเคร่งครัด ไม่พูดเยิ่นเย้อจนกินเวลาของผู้อื่น
- ยอมรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่างด้วยความใจกว้าง แม้เราจะไม่เห็นด้วยก็ตาม
การพูดโทรศัพท์หรือสื่อสารออนไลน์:
- กล่าวคำทักทาย "สวัสดี" เมื่อเริ่มสนทนา
- ถามอีกฝ่ายว่าสะดวกคุยหรือไม่ก่อนเริ่มธุระยาวๆ
- ไม่ใช้ภาษาเขียนที่รุนแรงหรือสติกเกอร์ที่หยาบคายในการสนทนากลุ่ม
บทสรุป: มารยาทคือพื้นฐานของการสื่อสาร
การมีมารยาทไม่ใช่การทำตามกฎที่บังคับ แต่คือการแสดงออกถึง "ความเกรงใจ" และ "ความเป็นผู้ดี" หากน้องๆ ฝึกฝนจนเป็นนิสัย ไม่ว่าจะไปฟัง ดู หรือพูดที่ไหน น้องๆ ก็จะเป็นคนที่ดูฉลาดและน่าชื่นชมเสมอจ้ะ
ทบทวนประเด็นสำคัญก่อนสอบ:
1. การฟัง/ดู: สงบ นิ่ง ให้เกียรติสถานที่และผู้พูด
2. การพูด: สุภาพ ถูกกาลเทศะ ไม่พูดแทรก สบตาคู่สนทนา
3. เป้าหมาย: เพื่อให้เกิดบรรยากาศการสื่อสารที่ดีและสร้างสรรค์
เนื้อหาถัดไปที่น่าสนใจ: น้องๆ สามารถนำหลักมารยาทเหล่านี้ไปปรับใช้กับการเรียนเรื่อง "การพูดสรุปความ" หรือ "การพูดโน้มน้าวใจ" ในบทถัดไปเพื่อให้การสื่อสารของน้องๆ สมบูรณ์แบบยิ่งขึ้นนะจ๊ะ!