ยินดีต้อนรับสู่เรื่อง Target Costing!
สวัสดีครับ! ยินดีต้อนรับเข้าสู่บทเรียนที่นำไปใช้ได้จริงและมีตรรกะที่สุดบทหนึ่งในวิชา Performance Management (PM) เลยครับ ถ้าคุณเคยเห็นแกดเจ็ตใหม่ๆ แล้วคิดในใจว่า "เขาขายแค่ 50 ดอลลาร์แบบนี้จะมีกำไรได้ยังไงนะ?" นั่นแปลว่าคุณกำลังคิดแบบผู้จัดการที่ใช้หลักการ Target Costing (ต้นทุนเป้าหมาย) แล้วล่ะครับ
ในบทนี้เราจะมาพลิกโฉมบัญชีแบบเดิมๆ กัน แทนที่เราจะผลิตสินค้าออกมาก่อนแล้วค่อยมาตั้งราคา เราจะ "กำหนดราคาก่อน" แล้วค่อยมาหาวิธีผลิตให้ต้นทุนต่ำพอที่จะทำกำไรได้ ไม่ต้องกังวลนะครับถ้ารู้สึกว่ามันดูย้อนศรในตอนแรก เมื่ออ่านสรุปนี้จบ คุณจะเห็นภาพชัดเจนแน่นอน!
1. Traditional Costing vs. Target Costing
ก่อนจะเข้าใจเรื่อง Target Costing เราต้องมาดูกันก่อนว่า "วิธีเดิมๆ" เขาทำกันอย่างไร ในการตั้งราคาแบบ Cost-Plus Pricing (การตั้งราคาจากต้นทุนบวกกำไร) บริษัทมักจะออกแบบสินค้า คำนวณต้นทุนการผลิต แล้วจึงบวกกำไรเพิ่มเข้าไปเพื่อให้ได้ราคาขาย
สูตรดั้งเดิม:
\( Cost + Profit = Selling Price \)
ปัญหาที่เกิดขึ้น: ในโลกที่มีการแข่งขันสูงแบบปัจจุบัน ลูกค้าไม่ได้สนใจหรอกครับว่าคุณมีต้นทุนการผลิตเท่าไหร่ ถ้าคู่แข่งขายโทรศัพท์รุ่นใกล้เคียงกันที่ 400 ดอลลาร์ คุณก็ไม่สามารถขายของตัวเองที่ 600 ดอลลาร์เพียงเพราะโรงงานของคุณผลิตไม่มีประสิทธิภาพได้! นี่แหละคือจุดที่ Target Costing เข้ามามีบทบาท
สูตรของ Target Costing:
\( Selling Price - Target Profit = Target Cost \)
ความแตกต่างที่สำคัญ: ใน Target Costing นั้น "ตลาดเป็นผู้กำหนดราคา" และ "บริษัทเป็นผู้กำหนดต้นทุน" ถือเป็นการทำงานเชิงรุก (Proactive) มากกว่าการนั่งรอผลลัพธ์ (Reactive) ครับ
ทบทวนด่วน: การปรับเปลี่ยนความคิด
แบบดั้งเดิม: "ผลิตมาต้นทุน 10 ดอลลาร์ อยากได้กำไร 2 ดอลลาร์ งั้นขาย 12 ดอลลาร์ละกัน"
แบบ Target: "ตลาดจ่ายได้แค่ 12 ดอลลาร์ และฉันอยากได้กำไร 2 ดอลลาร์ ดังนั้นฉัน ต้อง หาวิธีผลิตให้ได้ในต้นทุนแค่ 10 ดอลลาร์ให้ได้"
2. ขั้นตอนของ Target Costing
การนำ Target Costing มาใช้มีขั้นตอนที่สมเหตุสมผล ลองคิดซะว่านี่คือ "รายการที่ต้องทำ" (To-Do List) สำหรับเตรียมสอบครับ:
ขั้นตอนที่ 1: กำหนดราคาขาย
ทำวิจัยตลาด คู่แข่งขายเท่าไหร่? ลูกค้ายอมจ่ายที่ราคาไหน? ราคานี้แหละคือ Target Selling Price ของคุณ
ขั้นตอนที่ 2: ตัดสินใจเรื่องกำไรที่ต้องการ
ฝ่ายบริหารต้องเลือกว่าต้องการกำไรต่อหน่วยเท่าไหร่ ซึ่งมักจะเป็นร้อยละของราคาขายหรือผลตอบแทนจากการลงทุนที่ต้องการ นี่คือ Target Profit ของคุณ
ขั้นตอนที่ 3: คำนวณ Target Cost
ใช้สูตร: \( Target Selling Price - Target Profit = Target Cost \)
ขั้นตอนที่ 4: ประมาณการต้นทุนจริง
ดูการออกแบบและกระบวนการผลิตปัจจุบันของคุณ ถ้าผลิตตอนนี้จริงๆ จะใช้เงินเท่าไหร่? นี่คือ Estimated Cost (ต้นทุนที่คาดการณ์ไว้)
ขั้นตอนที่ 5: คำนวณ "ช่องว่างต้นทุน" (Cost Gap)
ถ้าต้นทุนที่คาดการณ์ไว้ (Estimated Cost) สูงกว่าต้นทุนเป้าหมาย (Target Cost) แสดงว่าคุณมี Cost Gap นี่คือจำนวนเงินที่คุณต้อง "ลด" ออกจากต้นทุนก่อนที่จะเริ่มเดินสายการผลิตจริงครับ
3. ทำความเข้าใจเรื่อง Target Cost Gap
Cost Gap ก็คือส่วนต่างระหว่างต้นทุนที่สินค้า จะเกิดขึ้นจริง กับต้นทุนที่ ควรจะเป็น เพื่อให้บรรลุเป้าหมายกำไรที่คุณตั้งไว้
สูตร:
\( Cost Gap = Estimated Cost - Target Cost \)
ตัวอย่าง:
ถ้าราคาตลาดของเครื่องชงกาแฟคือ 50 ดอลลาร์ และคุณต้องการกำไร 10 ดอลลาร์ ดังนั้น Target Cost ของคุณคือ 40 ดอลลาร์ แต่ถ้าทีมวิศวกรบอกว่าต้องใช้ต้นทุนผลิตถึง 45 ดอลลาร์ แสดงว่าคุณมี Cost Gap อยู่ 5 ดอลลาร์นั่นเอง
ประเด็นสำคัญ: ในการสอบ PM ต้องจำให้แม่นนะครับว่า Target Costing เกิดขึ้นใน "ขั้นตอนการออกแบบ" (Design Stage) คุณต้องปิดช่องว่างนี้ให้ได้ ก่อน ที่จะเริ่มเปิดเครื่องจักรในโรงงาน!
4. วิธีการปิดช่องว่างต้นทุน (Closing the Cost Gap)
การปิดช่องว่างไม่ได้หมายความว่าแค่ "ลดต้นทุน" ดื้อๆ แต่มันคือการฉลาดเลือกใช้กลยุทธ์ นี่คือวิธีที่บริษัทส่วนใหญ่ใช้:
- Value Engineering (วิศวกรรมคุณค่า): วิเคราะห์ส่วนประกอบทุกชิ้นว่าเปลี่ยนมาใช้วัสดุที่ถูกลงแต่ใช้งานได้เหมือนเดิมได้ไหม? หรือตัดฟีเจอร์ที่ไม่จำเป็นที่ลูกค้าไม่ได้ให้ความสำคัญออกไปได้หรือไม่?
- Standardization (การสร้างมาตรฐาน): ใช้สกรู ปุ่ม หรือหน้าจอแบบเดียวกันในสินค้าหลายๆ รุ่น เพื่อให้ได้ส่วนลดจากการสั่งซื้อจำนวนมาก (Bulk buy)
- Reducing Complexity (การลดความซับซ้อน): ออกแบบสินค้าให้ประกอบง่ายขึ้น เพื่อประหยัดเวลาและค่าแรง
- Supply Chain Management (การจัดการห่วงโซ่อุปทาน): เจรจาต่อรองราคากับซัพพลายเออร์ให้ดีขึ้น หรือหาวิธีจัดส่งชิ้นส่วนที่มีประสิทธิภาพกว่าเดิม
- Process Innovation (นวัตกรรมกระบวนการ): ใช้เทคโนโลยีใหม่หรือฝึกอบรมพนักงานให้เก่งขึ้น เพื่อลดของเสียและความผิดพลาด (Spoilage)
รู้หรือไม่?
ผู้ผลิตรถยนต์หลายรายใช้โครงรถพื้นฐาน (Chassis) เดียวกันสำหรับรถ 5-6 รุ่น นี่คือเทคนิคคลาสสิกของ Target Costing ที่ช่วยประหยัดเงินค่าออกแบบและค่าผลิตไปได้มหาศาลครับ!
5. Target Costing ในธุรกิจบริการ
การใช้ Target Costing ในสินค้าที่จับต้องได้นั้นเห็นภาพง่าย แต่ถ้าเป็นธุรกิจบริการ เช่น ร้านทำผม หรือสำนักงานบัญชีล่ะ? มันจะยากกว่าเพราะบริการมีลักษณะเฉพาะ (จำคำว่า "SHIP" ไว้ครับ):
- Simultaneity/Inseparability (ความพร้อมกัน): บริการถูกสร้างขึ้นและถูกใช้ไปพร้อมกัน (เช่น การตัดผม) คุณไม่สามารถ "ตรวจสอบคุณภาพ" ก่อนที่ลูกค้าจะเห็นได้
- Heterogeneity (ความไม่คงที่): ทุกครั้งที่ให้บริการ ผลลัพธ์อาจต่างกันเล็กน้อย (ขึ้นอยู่กับช่าง อารมณ์ หรือบรรยากาศ)
- Intangibility (ความไม่มีตัวตน): คุณจับต้องบริการไม่ได้ ลูกค้ามักตัดสินคุณค่าจากบรรยากาศหรือทัศนคติของพนักงาน
- Perishability (ความเน่าเสีย/สิ้นอายุ): บริการเก็บเข้าคลังไม่ได้ ถ้าคืนนี้ห้องพักโรงแรมว่าง รายได้นั้นก็สูญเปล่าตลอดกาล
วิธีประยุกต์ใช้: แม้จะมีความท้าทายเหล่านี้ แต่ธุรกิจบริการก็สามารถใช้ Target Costing ได้โดยการมุ่งเน้นที่ "เวลาของพนักงาน" (ซึ่งเป็นต้นทุนที่ใหญ่ที่สุด) และ "สร้างมาตรฐานในกระบวนการ" ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ (เหมือนการกำหนดเมนูอาหารที่แน่นอนในร้านอาหาร)
6. ข้อควรระวังและประเด็นสำคัญ
ไม่ต้องกังวลถ้ารู้สึกว่าเรื่องนี้ยากในตอนแรก แค่จำ "กับดัก" ในข้อสอบเหล่านี้ไว้ให้ดีครับ:
ข้อผิดพลาดทั่วไปที่ควรหลีกเลี่ยง:
1. ลืมเรื่อง "Gap": หลายคนคำนวณ Target Cost ได้ แต่ลืมเปรียบเทียบกับต้นทุนที่คาดการณ์เพื่อหาค่า Gap
2. สับสนระหว่าง Mark-up และ Margin: อ่านโจทย์ดีๆ นะครับ! กำไรเป็น 20% ของ Cost (Mark-up) หรือ 20% ของ Price (Margin)?
3. ละเลยคุณภาพ: คุณไม่สามารถลดต้นทุนโดยการผลิตของห่วยๆ ได้ เพราะถ้าคุณภาพตกลง ลูกค้าก็จะไม่ยอมจ่ายเงินตามราคาที่ตั้งไว้ตั้งแต่แรก!
สรุปประเด็นสำคัญ:
- Target Cost = ราคาตลาด - กำไรที่ต้องการ
- Cost Gap = ต้นทุนที่คาดการณ์ไว้ - Target Cost
- เน้นไปที่ ขั้นตอนการออกแบบ (Design stage)
- เป็นวิธีการที่ ขับเคลื่อนจากภายนอก (Externally driven) โดยอิงจากตลาด
- การปิดช่องว่างต้องอาศัย การทำงานเป็นทีม ระหว่างฝ่ายออกแบบ วิศวกร และฝ่ายบัญชี
คุณทำได้อยู่แล้ว! Target Costing คือเรื่องของการหาจุดสมดุลระหว่างสิ่งที่ลูกค้าอยากจ่ายกับสิ่งที่คุณต้องการได้รับ ฝึกคำนวณเรื่อง "Cost Gap" ให้บ่อยๆ นะครับ!