AML/CFT Cooperation Between Countries

ยินดีต้อนรับสู่คู่มือความร่วมมือระหว่างประเทศด้าน AML/CFT ของคุณ!

ยินดีต้อนรับ! ในบทนี้ เราจะมาเจาะลึกหนึ่งในส่วนที่สำคัญที่สุดของ หลักสูตร CAMS นั่นคือ วิธีที่แต่ละประเทศร่วมมือกันเพื่อหยุดยั้งอาชญากรรมทางการเงิน อาชญากรไม่เคยสนพรมแดน พวกเขามักยักย้ายถ่ายเทเงินผ่านหลายประเทศเพื่อปกปิดที่มาของเงิน หากแต่ละประเทศไม่สื่อสารกัน พนักงานสอบสวนก็จะเจอกับ "กำแพง" ที่ขวางกั้นในทุกๆ พรมแดน

ในส่วนนี้ เราจะเรียนรู้เกี่ยวกับวิธีการแบ่งปันข้อมูลทั้งแบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ รวมถึงองค์กรต่างๆ ที่ช่วยอำนวยความสะดวก และอุปสรรคที่พวกเขาอาจต้องเผชิญ ไม่ต้องกังวลหากคำศัพท์ทางกฎหมายดูจะหนักหนาเกินไป เราจะค่อยๆ ย่อยมันด้วยตัวอย่างที่เข้าใจง่ายจากโลกความเป็นจริง!

1. รากฐานสำคัญ: ทำไมเราต้องมีความร่วมมือ

การฟอกเงินเป็น อาชญากรรมข้ามชาติ (Transnational Crime) หมายความว่าอาชญากรรมอาจเริ่มต้นในประเทศ ก (เช่น การขายยาเสพติด) จากนั้นเงินจะถูกยักย้ายผ่านประเทศ ข (โดยใช้บริษัทบังหน้า) และสุดท้ายนำไป "ลงทุน" ในประเทศ ค (เช่น การซื้ออสังหาริมทรัพย์หรู) เพื่อไขปริศนานี้ พนักงานสอบสวนในประเทศ ก จำเป็นต้องเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นในประเทศ ข และ ค

แนวคิดหลัก: ความร่วมมือระหว่างประเทศช่วยให้หน่วยงานต่างๆ สามารถติดตามเส้นทางการเงินไปทั่วโลก เพื่อระบุตัวตน อายัด และยึดทรัพย์สินที่ได้มาจากอาชญากรรม

2. สนธิสัญญาว่าด้วยความช่วยเหลือซึ่งกันและกันทางกฎหมาย (MLATs)

ลองจินตนาการว่า MLAT เป็น "สัญญาแบบรัฐต่อรัฐ" ที่เป็นทางการ เป็นช่องทางหลักที่ประเทศหนึ่งใช้ขอความช่วยเหลือจากอีกประเทศหนึ่งใน กระบวนการทางกฎหมาย หรือการสืบสวนคดีอาญา

MLAT ทำอะไรได้บ้าง?
- การสอบปากคำพยานหรือขอถ้อยแถลง
- การรวบรวมเอกสารและบันทึกต่างๆ (เช่น รายการเดินบัญชีธนาคาร)
- การดำเนินการตรวจค้นและยึดทรัพย์
- การระบุตัวตน อายัด และริบทรัพย์สินที่มาจากการกระทำความผิด

กระบวนการ:
แต่ละประเทศจะมี หน่วยงานกลาง (Central Authority) (ปกติจะเป็นกระทรวงยุติธรรมหรือสำนักงานอัยการสูงสุด) คอยดูแลคำร้องเหล่านี้ ซึ่งเป็นกระบวนการที่เป็นทางการมาก เพราะหลักฐานที่รวบรวมได้จะต้องมีความหนักแน่นเพียงพอที่จะนำไปใช้ใน ศาล ได้

เปรียบเทียบ: หากเปรียบ MLAT เป็นข้อความ มันก็คือจดหมายที่ผ่านการรับรองและลงนามโดยเจ้าพนักงาน ซึ่งจัดส่งโดยผู้ส่งสาร แม้จะใช้เวลา แต่ก็มีผลผูกพันทางกฎหมาย

ตัวช่วยจำ (MLAT): Make Legal Action Together (ร่วมมือกันดำเนินการทางกฎหมาย)

สรุปประเด็นสำคัญ:

MLAT คือวิธี ที่เป็นทางการ ในการได้มาซึ่งหลักฐานที่ใช้ในศาลได้ โดยมีการจัดการผ่าน หน่วยงานกลาง

3. หน่วยงานข่าวกรองทางการเงิน (FIUs) และกลุ่มเอ็กมอนต์ (Egmont Group)

ในขณะที่ MLAT เป็นเรื่องเป็นทางการและล่าช้า FIUs จะเป็นช่องทางที่รวดเร็วและ "ไม่เป็นทางการ" มากกว่าในการแบ่งปันข้อมูล ทุกประเทศจะมี FIU ของตนเอง (เช่น FinCEN ในสหรัฐฯ หรือ FINTRAC ในแคนาดา) ซึ่งทำหน้าที่รับและวิเคราะห์รายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย

กลุ่มเอ็กมอนต์ (Egmont Group)

กลุ่มเอ็กมอนต์ คือองค์กรระหว่างประเทศที่รวมตัวกันของ FIUs ต่างๆ มันไม่ใช่หน่วยงานของรัฐ แต่เป็นเครือข่ายที่ช่วยให้ FIUs สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลกันได้อย่างปลอดภัยและรวดเร็ว

ความร่วมมือของพวกเขา:
FIUs จะแบ่งปัน ข่าวกรองทางการเงิน (Financial Intelligence) ซึ่งมักถูกใช้เป็น "เบาะแส" ในการสืบสวน แม้ข้อมูลนี้จะได้มาเร็วกว่า MLAT แต่โดยปกติแล้ว ไม่สามารถ นำไปใช้เป็นหลักฐานในศาลได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตเป็นกรณีพิเศษหรือมีการยื่นคำร้องผ่าน MLAT ในภายหลัง

ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยง:
อย่าสับสนระหว่างการแบ่งปันข้อมูลของ FIU กับ MLAT! FIUs แบ่งปัน ข่าวกรอง (ขั้นตอน "งานสืบสวน") ในขณะที่ MLAT แบ่งปัน หลักฐาน (ขั้นตอน "ชั้นศาล")

ทบทวนสั้นๆ:

- กลุ่มเอ็กมอนต์: "โซเชียลเน็ตเวิร์ก" สำหรับ FIUs
- ข้อมูลที่แบ่งปัน: ข่าวกรองทางการเงินและแนวโน้มกิจกรรมที่น่าสงสัย
- ความเร็ว: โดยทั่วไปเร็วกว่า MLAT

4. บทบาทของข้อแนะนำ FATF

Financial Action Task Force (FATF) ได้ออกข้อแนะนำไว้ 40 ข้อ โดยข้อแนะนำที่ 36 ถึง 40 เน้นไปที่ความร่วมมือระหว่างประเทศโดยเฉพาะ ซึ่งระบุว่าแต่ละประเทศควร:

1. ให้สัตยาบันในอนุสัญญาระหว่างประเทศ: แต่ละประเทศต้องลงนามในสนธิสัญญาที่สำคัญ (เช่น อนุสัญญากรุงเวียนนา หรือปาแลร์โม)
2. ให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกันทางกฎหมาย: แต่ละประเทศควรช่วยเหลือกันแม้ว่าจะไม่มีสนธิสัญญาเฉพาะเจาะจงระบุไว้ก็ตาม
3. อนุญาตให้มีการส่งผู้ร้ายข้ามแดน: หากอาชญากรหลบซ่อนอยู่ในประเทศ ข ประเทศ ข ควรส่งตัวพวกเขากลับไปยังประเทศ ก เพื่อรับการพิจารณาคดี
4. ก้าวข้ามกฎหมายความลับ: แต่ละประเทศไม่ควรปฏิเสธคำร้องขอความช่วยเหลือเพียงเพราะอ้าง "ความลับของธนาคาร" หรือ "กฎหมายภาษี"

คุณรู้หรือไม่? FATF ยืนกรานว่าแต่ละประเทศควรให้ความร่วมมือแม้ว่าอาชญากรรมนั้นอาจไม่ได้มีคำนิยามที่ตรงกันเป๊ะในทั้งสองประเทศ ซึ่งนำเราไปสู่คำศัพท์สำคัญคำถัดไป...

5. ความผิดร่วม (Dual Criminality): อุปสรรคที่พบบ่อย

ความผิดร่วม (Dual Criminality) คือกฎที่ระบุว่าประเทศหนึ่งจะช่วยเหลืออีกประเทศหนึ่งก็ต่อเมื่อการกระทำที่อยู่ระหว่างการสอบสวนนั้นเป็น ความผิดทางอาญาในทั้งสองประเทศ

ตัวอย่าง: หากประเทศ ก กำลังสอบสวนคดี "การหลีกเลี่ยงภาษี" และขอความช่วยเหลือจากประเทศ ข แต่ประเทศ ข ไม่ถือว่าการหลีกเลี่ยงภาษีเป็นความผิดทางอาญา ประเทศ ข ก็อาจปฏิเสธที่จะช่วยเหลือ อย่างไรก็ตาม FATF สนับสนุนให้แต่ละประเทศมีความยืดหยุ่นและให้ความช่วยเหลือตราบใดที่ พฤติการณ์พื้นฐาน นั้นถือเป็นความผิดอาญา

6. รูปแบบความร่วมมืออื่นๆ

นอกเหนือจาก MLAT และ FIUs แล้ว ยังมีช่องทางอื่นที่แต่ละประเทศทำงานร่วมกัน:

ก. การส่งผู้ร้ายข้ามแดน (Extradition): กระบวนการที่เป็นทางการที่ประเทศหนึ่งส่งมอบตัวบุคคลให้อีกประเทศหนึ่งเพื่อนำไปขึ้นศาลในคดีอาญา
ข. การแลกเปลี่ยนข้อมูลเชิงรุก (Spontaneous Exchange): เกิดขึ้นเมื่อประเทศ ก พบข้อมูลที่คิดว่าจะเป็นประโยชน์ต่อประเทศ ข จึงส่งข้อมูลไปให้ โดยไม่มีการร้องขอ เปรียบเสมือนการเป็น "เพื่อนบ้านที่ดี"
ค. ผู้กำกับดูแลสู่ผู้กำกับดูแล (Supervisor-to-Supervisor): ผู้กำกับดูแลสถาบันการเงิน (ผู้ที่ตรวจสอบว่าธนาคารทำตามกฎหรือไม่) ก็มีการติดต่อสื่อสารกับหน่วยงานคู่เทียบในประเทศอื่น เพื่อแบ่งปันข้อมูลเกี่ยวกับความมั่นคงและการปฏิบัติตามกฎระเบียบของธนาคารข้ามชาติ

7. อุปสรรคต่อความร่วมมือที่มีประสิทธิภาพ

แม้จะมีความตั้งใจที่ดี แต่อาจมีปัญหาเกิดขึ้นได้ อุปสรรคที่พบบ่อย ได้แก่:
- กฎหมายความลับธนาคารที่เข้มงวด: บางเขตอำนาจศาลยังคงใช้เรื่อง "ความเป็นส่วนตัว" เป็นข้ออ้างในการไม่แบ่งปันข้อมูล
- การขาดแคลนทรัพยากร: ประเทศขนาดเล็กอาจมีเจ้าหน้าที่ไม่เพียงพอที่จะจัดการคำร้องระหว่างประเทศที่ซับซ้อนได้อย่างรวดเร็ว
- ระบบกฎหมายที่ไม่สอดคล้องกัน: ข้อกำหนดทางกฎหมายเกี่ยวกับหลักฐานของประเทศหนึ่งอาจแตกต่างจากอีกประเทศหนึ่ง

สรุป: รวมทุกประเด็นเข้าด้วยกัน

ความร่วมมือระหว่างประเทศคือ "อาวุธลับ" ในการต่อต้านการฟอกเงินทั่วโลก เพื่อให้ประสบความสำเร็จในการสอบ CAMS จำสามเสาหลักนี้ไว้ให้ดี:

1. MLATs: เป็นทางการ ใช้เพื่อเป็นหลักฐานในศาล บริหารจัดการโดยหน่วยงานกลาง
2. FIUs/Egmont: ไม่เป็นทางการ/เชิงเทคนิค ใช้สำหรับเบาะแสการสืบสวน รวดเร็วกว่า MLAT
3. มาตรฐาน FATF: กฎเกณฑ์ระดับโลกที่บอกให้แต่ละประเทศเลิกใช้ "ความลับธนาคาร" เป็นข้ออ้างในการปฏิเสธ

ข้อแนะนำทิ้งท้าย:
ไม่ต้องกังวลหากความแตกต่างระหว่าง "ข่าวกรอง" และ "หลักฐาน" จะดูคลุมเครือในตอนแรก แค่จำไว้ว่า: หลักฐานเอาไว้ให้ผู้พิพากษา ส่วนข่าวกรองเอาไว้ให้พนักงานสอบสวน!