สวัสดีเพื่อนๆ พี่ๆ น้องๆ ม.๖ ทุกคน!
ยินดีต้อนรับเข้าสู่บทเรียนเรื่อง "สามก๊ก ตอน กวนอูไปรับราชการกับโจโฉ" วรรณคดีระดับโลกที่ไม่ได้มีดีแค่การรบ แต่ยังเต็มไปด้วยเล่ห์เหลี่ยมชั้นเชิง และบทเรียนเรื่อง "ความซื่อสัตย์" ที่ยิ่งใหญ่ ถ้าน้องๆ รู้สึกว่าชื่อตัวละครจำยาก หรือเนื้อหาดูซับซ้อน ไม่ต้องกังวลนะ! เราจะมาสรุปประเด็นสำคัญให้เข้าใจง่ายๆ แบบอ่านจบแล้วพร้อมสอบแน่นอน
ทำความรู้จักก่อนเริ่มเรียน
วรรณคดีเรื่อง สามก๊ก ฉบับภาษาไทยที่เราเรียนกันนี้ เป็นผลงานการแปลและเรียบเรียงในสมัยรัชกาลที่ ๑ โดยมี เจ้าพระยาพระคลัง (หน) เป็นผู้อำนวยการแปลครับ ความโดดเด่นที่สุดคือการใช้ภาษาแบบ "ร้อยแก้ว" (บรรยายเป็นความเรียง) ที่มีความสละสลวย กระชับ และเห็นภาพชัดเจน จนได้รับการยกย่องว่าเป็นยอดของความเรียงประเภทนิทานจักรๆ วงศ์ๆ เลยทีเดียว
เรื่องย่อ: เมื่อศักดิ์ศรีปะทะน้ำใจ
เหตุการณ์ในตอนนี้เริ่มจาก โจโฉ ต้องการกำจัด เล่าปี่ จึงยกทัพมาตีเมืองแตก เล่าปี่หนีหายไป ส่วน กวนอู ถูกล้อมอยู่ที่เขาตุ้มกู โจโฉอยากได้ตัวกวนอูมาเป็นพวกมาก เพราะชื่นชมในฝีมือและความซื่อสัตย์ จึงส่ง เตียวเลี้ยว (เพื่อนเก่าของกวนอู) ไปเกลี้ยกล่อม
คำมั่นสัญญา ๓ ประการของกวนอู
กวนอูยอมไปอยู่กับโจโฉ แต่มีเงื่อนไข "หินๆ" ๓ ข้อที่โจโฉต้องยอมรับ คือ:
๑. ขอเป็นข้ารับใช้ พระเจ้าเหี้ยนเต้ (ฮ่องเต้) เท่านั้น ไม่ได้ขึ้นตรงต่อโจโฉ
๒. ขอปรนนิบัติดูแลพี่สะใภ้ทั้งสอง (ภรรยาของเล่าปี่) ให้สุขสบายตามเดิม
๓. "สำคัญที่สุด" คือ หากรู้ว่าเล่าปี่อยู่ที่ไหน กวนอูจะไปหาทันทีโดยไม่ต้องบอกลาโจโฉ
ตอนแรกโจโฉไม่ยอม แต่เตียวเลี้ยวได้ให้ข้อคิดเรื่องการ "ซื้อใจคน" โจโฉจึงตอบตกลงในที่สุด
ทบทวนประเด็นสำคัญ:
กวนอูไม่ได้ "ทรยศ" เล่าปี่ แต่ที่ยอมรับราชการเพราะต้องการรักษาชีวิตพี่สะใภ้ และรอโอกาสกลับไปหาเล่าปี่นั่นเอง
กลยุทธ์ "ซื้อใจ" ของโจโฉ
เมื่อกวนอูมาอยู่ด้วย โจโฉพยายามเอาชนะใจกวนอูทุกวิถีทาง เช่น:
- จัดที่พักให้กวนอูและพี่สะใภ้อย่างสมเกียรติ
- เชิญไปกินโต๊ะ (จัดเลี้ยง) แทบทุกวัน มอบรางวัลและข้าวของเงินทองมากมาย
- มอบ "เสื้อไหมอย่างดี" ให้ แต่กวนอูใส่ไว้ข้างในและสวมเสื้อเก่าที่เล่าปี่ให้ไว้ข้างนอก เพื่อแสดงว่าไม่ลืมพี่ชาย
- มอบ "ม้าเซ็กเธาว์" (ม้าที่วิ่งเร็วที่สุด) ให้ ซึ่งข้อนี้กวนอูดีใจมากที่สุด เพราะจะใช้มันขี่ไปหาเล่าปี่ได้เร็วขึ้นเมื่อรู้ข่าว!
รู้หรือไม่?
ม้าเซ็กเธาว์ เดิมทีเป็นม้าของลิโป้ มีลักษณะเด่นคือตัวสีแดงประดุจเลือด วิ่งได้วันละพันลี้ และเป็นสัญลักษณ์ของ "ยอดม้า" ในพจนานุกรมของสามก๊กเลยล่ะ!
วิเคราะห์ตัวละครเด่น
๑. กวนอู: เป็นตัวแทนของ "ความซื่อสัตย์และกตัญญู" (Loyalty) อย่างสูงสุด แม้จะได้รับลาภยศเงินทองมากมายก็ไม่สามารถทำให้เขาเปลี่ยนใจจากเล่าปี่ได้
๒. โจโฉ: เป็นตัวแทนของ "ผู้นำที่ฉลาดและมีวิสัยทัศน์" เขารู้จักการใช้คนและพร้อมลงทุนเพื่อซื้อใจผู้มีฝีมือ แม้สุดท้ายจะไม่ได้ใจกวนอูร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เขาก็ได้รับคำชมว่าเป็นคนใจกว้าง
๓. เตียวเลี้ยว: เป็นตัวแทนของ "นักการทูตที่เก่งกาจ" เขารู้จักใช้เหตุผลและรู้จักนิสัยของทั้งสองฝ่าย ทำให้การเจรจาสำเร็จลงได้
คุณค่าด้านวรรณศิลป์ (การใช้ภาษา)
ในบทเรียนนี้ น้องๆ จะได้เห็นการใช้ "สำนวนโวหาร" ที่คมคาย เช่น การใช้คำอุปมาเปรียบเทียบ โดยเฉพาะตอนที่เตียวเลี้ยวเกลี้ยกล่อมกวนอู หรือตอนที่โจโฉเปรียบเปรยกวนอูเหมือนราชสีห์ที่เลี้ยงไม่ได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย:
นักเรียนมักเข้าใจผิดว่ากวนอูโลภที่ยอมรับม้าเซ็กเธาว์ แต่ความจริงคือ กวนอูยอมรับม้าด้วยเหตุผลเรื่องความซื่อสัตย์ต่อเล่าปี่ (จะใช้ม้าไปหาเล่าปี่) ไม่ใช่เพื่อความสะดวกสบายของตัวเอง
สรุปประเด็นน่าจำเพื่อการสอบ
- ผู้แต่ง/ผู้อำนวยการแปล: เจ้าพระยาพระคลัง (หน)
- ลักษณะคำประพันธ์: ร้อยแก้ว (ความเรียง)
- แก่นเรื่อง: ความซื่อสัตย์สุจริตและความกตัญญู
- สัญลักษณ์: เสื้อใหม่ vs เสื้อเก่า (การเปรียบเทียบระหว่างลาภยศใหม่กับมิตรภาพเก่า)
- ข้อคิดที่ได้: "คนเก่งหาไม่ยาก แต่คนเก่งที่ซื่อสัตย์นั้นหาได้ยากยิ่ง" และการเป็นผู้นำต้องรู้จักซื้อใจคนด้วยความจริงใจ
ถ้าน้องๆ อ่านมาถึงตรงนี้ พี่เชื่อว่าน้องๆ พร้อมสำหรับการทำแบบฝึกหัดแล้ว! วรรณคดีไทยไม่ใช่เรื่องน่าเบื่อ ถ้าเรารู้จักมองให้เห็นถึงความเป็นมนุษย์และกลยุทธ์ที่ซ่อนอยู่ในนั้น สู้ๆ นะทุกคน!