Relative Value Methods

ยินดีต้อนรับสู่กลยุทธ์ Relative Value!

ยินดีต้อนรับสู่เนื้อหาที่น่าตื่นเต้นที่สุดส่วนหนึ่งในหลักสูตร CAIA Level II! ถ้าคุณเคยไปซื้อของแล้วพบว่าน้ำอัดลมขวด 2 ลิตรราคาถูกกว่าขวด 1 ลิตร นั่นแปลว่าคุณได้ฝึกใช้ การวิเคราะห์มูลค่าสัมพัทธ์ (Relative Value Analysis) มาแล้วโดยไม่รู้ตัว ในบทนี้เราจะเปลี่ยนจากการถามว่า "หุ้นตัวนี้ราคาจะขึ้นไหม?" มาเป็นการถามว่า "สินทรัพย์ตัวนี้ถูกกว่าเมื่อเทียบกับตัวที่คล้ายคลึงกันหรือไม่?" การปรับเปลี่ยนมุมมองเช่นนี้คือหัวใจสำคัญที่ทำให้กองทุน Hedge Fund และนักลงทุนทางเลือกประสบความสำเร็จ หากรู้สึกว่าตัวเลขหรือคณิตศาสตร์ดูน่ากลัวในตอนแรก ไม่ต้องกังวลนะ เราจะค่อยๆ ย่อยให้เข้าใจทีละขั้นตอน!

1. แนวคิดหลัก: Relative Value คืออะไร?

ในการลงทุนแบบดั้งเดิม เรามักมองที่ มูลค่าสัมบูรณ์ (Absolute Value) (เช่น "ผมคิดว่าหุ้น Apple มีมูลค่า 200 ดอลลาร์") แต่ใน Relative Value (RV) เราจะมองความสัมพันธ์ระหว่างหลักทรัพย์ตั้งแต่สองตัวขึ้นไป เรากำลังมองหา ความผิดเพี้ยนของราคา (Mispricings) ระหว่างสินทรัพย์ที่มีความเกี่ยวข้องกัน

การเปรียบเทียบแบบ "เพื่อนบ้าน": ลองจินตนาการถึงบ้านสองหลังที่เหมือนกันทุกประการในถนนเดียวกัน หลัง A ขายในราคา 500,000 ดอลลาร์ และหลัง B ขายที่ 450,000 ดอลลาร์ คุณไม่จำเป็นต้องรู้ว่าตลาดอสังหาฯ จะเป็นขาขึ้นหรือขาลงเพื่อที่จะทราบว่าบ้านหลัง B เป็นดีลที่ดีกว่า เมื่อเทียบกับ หลัง A คุณอาจเลือกซื้อหลัง B และ "Short" (วางเดิมพันว่าราคาจะลง) หลัง A โดยคาดหวังว่าในที่สุดราคาของทั้งคู่จะปรับเข้าหากัน

คำศัพท์สำคัญที่ต้องรู้:

Convergence (การเข้าหากัน): กระบวนการที่ราคาสองตัวปรับตัวกลับมาบรรจบกันเมื่อความผิดเพี้ยนของราคาหายไป
Divergence (การแยกออกจากกัน): เมื่อช่องว่างระหว่างราคาสองตัวกว้างขึ้น (นี่คือช่วงที่เทรดเดอร์ RV มักจะขาดทุน!)
Mean Reversion (การย้อนกลับเข้าสู่ค่าเฉลี่ย): สมมติฐานทางคณิตศาสตร์ที่ว่าราคาหรือส่วนต่าง (Spread) จะกลับเข้าสู่ค่าเฉลี่ยในอดีตเสมอ

ข้อสรุปสำคัญ:

Relative Value ไม่ใช่การเลือกผู้ชนะ แต่เป็นการเลือก ความไม่สมเหตุสมผลของราคา เราจะทำกำไรได้เมื่อความสัมพันธ์ระหว่างสินทรัพย์ทั้งสองกลับเข้าสู่ภาวะ "ปกติ"

2. Pairs Trading: รากฐานของ RV

Pairs Trading คือรูปแบบที่ง่ายที่สุดของ Relative Value คุณเพียงแค่ค้นหาหุ้นสองตัวที่มักจะเคลื่อนไหวไปพร้อมๆ กัน (เช่น Coca-Cola และ Pepsi) แล้วเทรดบนส่วนต่างหรือ "Spread" ของทั้งคู่

วิธีการทำ (ทีละขั้นตอน):

1. ระบุคู่เทรด: ค้นหาสินทรัพย์สองตัวที่มีค่า ความสัมพันธ์ (Correlation) ในอดีตสูง
2. คำนวณ Spread: คือส่วนต่างของราคา โดยใช้สูตร \( S = P_A - (w \times P_B) \) โดยที่ \( w \) คือ Hedge Ratio
3. รอให้เกิดความเบี่ยงเบน: หากหุ้น A กลายเป็นหุ้นที่มีราคาสูงเกินไปเมื่อเทียบกับหุ้น B ตัว Spread จะ "กว้างขึ้น"
4. เข้าเทรด: ขาย (Short) ตัวที่แพงกว่า และซื้อ (Long) ตัวที่ถูกกว่า
5. ปิดสถานะ: ปิดการเทรดเมื่อ Spread กลับสู่ค่าเฉลี่ยในอดีต

ทบทวนสั้นๆ: ทำไมเราต้อง Short ตัวหนึ่งและ Long อีกตัวหนึ่ง? เพราะเราต้องการให้พอร์ต Market Neutral (ไม่ขึ้นกับตลาด) หากตลาดหุ้นโดยรวมดิ่งลง สถานะ Long ของเราจะขาดทุน แต่สถานะ Short ของเราจะทำกำไร ซึ่งช่วยหักลบความเสี่ยงจากตลาดออกไปได้!

รู้หรือไม่? Pairs Trading เริ่มต้นโดยทีมงานที่ Morgan Stanley ในช่วงปี 1980 โดยใช้คอมพิวเตอร์เมนเฟรมยุคแรกๆ ในการตรวจจับความแตกต่างของราคาที่เล็กน้อยเหล่านี้

3. Relative Value ในตราสารหนี้ (Fixed Income)

ตราสารหนี้คือตลาดที่วิธีการแบบ Relative Value โดดเด่นที่สุด เพราะพันธบัตรมีความสัมพันธ์ทางคณิตศาสตร์ที่ชัดเจนซึ่งอ้างอิงกับอัตราดอกเบี้ยและระยะเวลา

เส้นอัตราผลตอบแทน (Yield Curve) และ "Carry"

นักลงทุนมักมองไปที่ Yield Curve (กราฟแสดงอัตราดอกเบี้ยของพันธบัตรที่มีอายุต่างกัน) โดยมีสองแนวคิดสำคัญคือ:

Carry: คือรายได้ "ฟรี" ที่คุณได้รับจากการถือสถานะนั้น (เช่น ดอกเบี้ยรับ ลบด้วยต้นทุนในการกู้ยืมเงิน)
Roll-Down: เมื่อเวลาผ่านไป พันธบัตรอายุ 10 ปีจะกลายเป็นพันธบัตรอายุ 9 ปี หาก Yield Curve เป็นขาขึ้น ผลตอบแทนของพันธบัตรจะลดลงเมื่ออายุใกล้ครบกำหนด ซึ่งนั่นหมายความว่าราคาของพันธบัตรจะสูงขึ้น!

Butterfly Trades

นี่คือแนวคิดคลาสสิกของ CAIA โดย Butterfly trade จะเกี่ยวข้องกับพันธบัตรสามอายุบน Yield Curve (เปรียบเหมือน "ปีก" และ "ตัว" ของผีเสื้อ)

ตัวอย่าง: คุณอาจซื้อพันธบัตรอายุ 2 ปี และ 30 ปี (ปีก) แล้วขายพันธบัตรอายุ 10 ปี (ตัว) คุณกำลังเดิมพันกับ ความโค้ง (Curvature) ของ Yield Curve ไม่ใช่การเดาว่าอัตราดอกเบี้ยจะขึ้นหรือลง

ข้อสรุปสำคัญ:

การทำ RV ในตราสารหนี้เน้นไปที่ Spreads (เช่น ส่วนต่างระหว่างหุ้นกู้เอกชนกับพันธบัตรรัฐบาล) และ รูปร่างของ Yield Curve

4. การทำ Arbitrage ในหุ้นกู้แปลงสภาพ (Convertible Bond Arbitrage)

หุ้นกู้แปลงสภาพ (Convertible Bond) คือหุ้นกู้บริษัทที่สามารถเปลี่ยนเป็นหุ้นสามัญได้ มันคล้ายกับพันธบัตรทั่วไปที่แถม "สิทธิในการซื้อหุ้น (Call Option)" มาด้วย นักลงทุนสาย Relative Value จะมองหาออปชันที่ "ราคาถูก" ซึ่งแฝงตัวอยู่ในพันธบัตรเหล่านี้

กลยุทธ์:

เทรดเดอร์มักจะ ซื้อหุ้นกู้แปลงสภาพ และ Short หุ้นตัวแม่ (Underlying stock) วิธีนี้เรียกว่า Delta Hedging

ทำไมต้องทำแบบนี้?
ถ้าหุ้นราคา ขึ้น พันธบัตรจะมีมูลค่าเพิ่มขึ้น (จากออปชันแปลงสภาพ)
ถ้าหุ้นราคา ลง สถานะ Short จะทำกำไร
เป้าหมายคือการปรับสัดส่วนให้คุณทำกำไรจาก ความผันผวน (Volatility) ได้ไม่ว่าหุ้นจะวิ่งไปทางไหนก็ตาม!

ข้อควรระวัง:

อย่าลืม ความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Risk)! หากบริษัทล้มละลาย ทั้งหุ้นและพันธบัตรอาจดิ่งลงพร้อมกัน และ "การป้องกันความเสี่ยง (Hedge)" ของคุณจะช่วยไม่ได้เลย นี่คือเหตุผลว่าทำไมเทรดเดอร์ RV ต้องคอยตรวจสอบฐานะทางการเงินของผู้ออกตราสารเสมอ

5. การทำ Volatility Arbitrage

ความผันผวนสามารถเทรดได้เหมือนหุ้น เทรดเดอร์ Relative Value จะมองความแตกต่างระหว่างความผันผวนสองประเภท:

1. Implied Volatility (IV): สิ่งที่ตลาด คาดการณ์ ว่าจะเกิดขึ้น (ถูกรวมอยู่ในราคาออปชัน)
2. Realized Volatility (RV): สิ่งที่ เกิดขึ้นจริง ในตลาด

การเทรด: ถ้าคุณคิดว่าตลาดกำลังกลัวเกินจริง (IV สูงกว่าสิ่งที่คุณคาดการณ์ว่า RV จะเป็น) คุณก็แค่ "ขาย" ความผันผวน ซึ่งมักทำผ่าน Variance Swaps หรือ Straddles

เทคนิคช่วยจำ: ให้คิดว่า Implied Volatility เหมือนกับ ค่าเบี้ยประกัน ถ้าผู้คนตื่นกลัว เบี้ยประกันจะแพงขึ้น แต่ถ้าคุณคิดว่า "สภาพอากาศ" จะสงบจริง คุณก็ขายประกันนั้นเพื่อเก็บค่าเบี้ยเข้ากระเป๋าไป

6. การสร้างแบบจำลองและคณิตศาสตร์ใน RV

ในการหามูลค่าเหล่านี้ เราต้องใช้แบบจำลอง หลักสูตรเน้นไปที่การวัดว่าหลักทรัพย์นั้น ถูกหรือแพง (Richness or Cheapness) อย่างไร

Z-Score

นี่คือเครื่องมือสำคัญสำหรับเทรดเดอร์ RV มันบอกเราว่าส่วนต่าง (Spread) ห่างจากค่าเฉลี่ยกี่ "ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviations)"

\( Z = \frac{Spread_{current} - Spread_{average}}{Standard Deviation} \)

- Z-score ที่เป็นบวกสูง หมายความว่า Spread กว้างกว่าปกติมาก (อาจพิจารณาขาย Spread)
- Z-score ที่เป็นลบต่ำ หมายความว่า Spread แคบกว่าปกติมาก (อาจพิจารณาซื้อ Spread)

การวิเคราะห์ถดถอย (Regression Analysis)

เราใช้การถดถอยเพื่อหา "Hedge Ratio" ถ้าหุ้น A ขยับ 2 ดอลลาร์ ทุกครั้งที่หุ้น B ขยับ 1 ดอลลาร์ ค่า Hedge Ratio (Beta) ของคุณคือ 2.0 ดังนั้นคุณต้อง Short หุ้น A มูลค่า 2 ดอลลาร์ ต่อการซื้อหุ้น B มูลค่า 1 ดอลลาร์

กล่องทบทวนด่วน:

- เป้าหมาย: ทำกำไรจากการที่ Spreads กลับเข้าสู่ค่าเฉลี่ย
- ความเสี่ยง: "Gap risk" หรือกรณีที่ Spread ไม่กลับมาบรรจบกันอีกเลย
- เครื่องมือ: Correlation, Cointegration, Z-scores และ Delta hedging

สรุป: รวมทุกอย่างเข้าด้วยกัน

กลยุทธ์ Relative Value เปรียบเสมือน "งานสืบสวน" ในโลกการเงิน แทนที่จะเดาทิศทางลม (ตลาด) คุณกำลังเดิมพันว่าสิ่งที่ควรคู่กันจะกลับมาหากันเสมอ ไม่ว่าจะเป็นผ่าน Pairs trading, การเล่นกับ Yield curve หรือ Volatility arbitrage เป้าหมายก็เหมือนกันหมดคือ: ค้นหาความสัมพันธ์ที่ "เบี้ยว" ไป แล้วรอให้มันกลับมาเข้าที่เข้าทาง

เคล็ดลับสุดท้าย: เมื่อเตรียมตัวสอบ จำไว้ว่ากลยุทธ์ RV โดยทั่วไปจะมีค่า Beta ต่ำ (ไม่เคลื่อนไหวตามดัชนี S&P 500) แต่อาจประสบปัญหาในช่วง "Liquidity Shocks" เมื่อทุกคนพยายามหนีออกจากตลาดพร้อมๆ กัน ขอให้โชคดีนะ คุณทำได้แน่นอน!